Pergamin i papirus

W słoneczny, wiosenny dzień 5 maja klasa 3b udała się na zajęcia edukacyjne  do Muzeum Zamkowego. Już przy bramie głównej czekały na uczniów tajemnice do rozszyfrowania oraz  legendarny klucz. Otwierał on nie tylko zabytkowe szafy ale i pozwalał rozwiązywać zagadki. Pierwszą z nich była antaba – ozdobny uchwyt drzwiowy.  Kolejne zagadki związane były z piśmiennictwem. Uczniowie mogli poznać i dotknąć pergamin w postaci bardzo cienkiej, wyprawionej skóry koziej.  Pergamin pojawił się już w II wieku p.n.e.  i przez stulecia był udoskonalany. W konkurencji z papirusem pergamin zyskał większą przewagę gdyż pojawiał się w kancelariach i skryptoriach zakonnych. Uczniowie poznali proces wyprawiania skór, naciągania ich na ramy, suszenia, wygładzania i bielenia . Proces ten był bardzo długi, pracochłonny i drogi. Nic dziwnego, że na zakup książek mogli sobie pozwolić najbogatsi. Wykorzystywano każdy arkusz pergaminu, nawet ten z dziurami. Zdarzało się, że kartki cerowano. Biedota pisała na tabliczkach woskowych metalowym rylcem.

Do przepisywania ksiąg i pisania ich zatrudniani byli skrybowie. Uczniowie mogli zobaczyć najstarsze, przepisywane ręcznie księgi oraz ich misterne zdobienia. Szacunek dla ksiąg był wielki, a niektóre z nich w bibliotekach  miały nawet mocowanie z łańcuchów.

Przepisywano księgi specjalnie zahartowanym piórem gęsim lub bażancim. Wynalezienie atramentu zaskoczyło wielu uczniów. Otóż w miesiącu maju zbierano gałązki tarniny, suszono je przez trzy miesiące, a następnie drewnianymi młotkami rozgniatano gałązki i wrzucano do beczek z wodą na kilka dni. Później gotowano, aż zgęstnieje i przelewano do małych tygli. Pierwszymi kałamarzami były ucięte rogi zwierząt dla których robiono specjalne dziurki w blatach aby atrament się nie wylał.

Znany w starożytnym Egipcie już od III tysiąclecia p.n.e. papirus  trafił również do średniowiecznego zamku. Najstarsze zachowane zabytki piśmiennictwa na papirusie pochodzą z ok. 2600 p.n.e.  już wtedy papirus był powszechnie używany jako nośnik tekstu.

Najpopularniejszy jest oczywiście papier , który trafił do kancelarii europejskich w XIV wieku , a wynaleziony został około  roku 105 n.e. przez chińczyków. Pierwszy papier powstał z włókien lnu i konopi i łyka morwy. Poznanie historii piśmiennictwa nie tylko wzbogaciło wiedzę uczniów ale i sprawiło,  że książki będą przez nas wszystkich jeszcze bardziej cenione i szanowane.